Dlaczego naziści nienawidzili Świadków Jehowy?
Świadkowie Jehowy, byli „jedyną grupą w Trzeciej Rzeszy, którą prześladowano wyłącznie z powodu ich przekonań religijnych” – stwierdził profesor Robert Gerwarth. Wielu z nich cierpiało lub zostało straconych w nazistowskich obozach koncentracyjnych wraz z milionami Żydów i przedstawicielami innych prześladowanych grup. Zgromadzenie Ogólne ONZ wyznaczyło 27 stycznia na Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu, aby budować świadomość na temat tego krytycznego okresu w historii ludzkości.
Morderczy terror nazistowski dotykał miliony ludzi z powodu ich cech, narodowości czy poglądów politycznych. Jednak tylko nieliczni wiedzą, że ofiarami nazistowskich prześladowań były też tysiące Świadków Jehowy (znanych wtedy jako Badacze Pisma Świętego), którzy cierpieli za swoją wiarę. Byli oni wysyłani do obozów koncentracyjnych jako jedni z pierwszych, gdzie otrzymali unikalny symbol – fioletowy trójkąt. Spośród 35 000 Świadków w okupowanej przez nazistów Europie ponad jedna trzecia doświadczyła bezpośrednich prześladowań. Większość z nich była aresztowana i osadzana w więzieniach. Setki dzieci Świadków zostały siłą zabrane do nazistowskich domów dziecka lub poprawczaków.
Około 4200 Świadków przebywało w nazistowskich obozach koncentracyjnych. Historyk Detlef Garbe podaje, że „deklarowanym zamiarem rządu NS [nazistów] było całkowite wyeliminowanie Badaczy Pisma Świętego z historii Niemiec.” Szacuje się, że jakieś 1 600 Świadków straciło życie, a 370 zginęło przez egzekucję.
Dlaczego naziści nienawidzili tych chrześcijan?
Według historyczki Christine King reżim nazistowski nazywał Świadków Jehowy „wrogami państwa”, ponieważ „publicznie odmawiali przyjęcia nawet najmniejszych elementów [nazizmu], które nie pasowały do ich wiary i przekonań”.
Na przykład, opierając się na swoim rozumieniu nauk Chrystusa, Świadkowie Jehowy zajmowali neutralne politycznie stanowisko i odmawiali pozdrowienia „Heil Hitler”, udziału w aktach rasizmu i przemocy oraz wstępowania do niemieckiej armii.
Na uwagę zasługuje również fakt, że „w swojej literaturze publicznie wskazywali na zło reżimu, w tym na to, co działo się z Żydami”.
— mówi King
Co ciekawe, w przeciwieństwie do innych grup ofiar, Świadkowie mieli wybór, który mógł ich uratować przed nazistowskim terrorem.
Dlaczego Świadkom Jehowy dawano możliwość wyboru?
Złamanie przekonań religijnych Świadków było dla reżimu większym zwycięstwem niż ich zabicie lub umieszczenie w obozach. Dlatego naziści oferowali Świadkom możliwość uniknięcia egzekucji i zwolnienia z obozu, przez podpisanie Erklärung (wydawany od 1938 r.), w którym zobowiązywaliby się do wyrzeczenia się wiary, donoszenia na policję o innych Świadkach, całkowitego podporządkowania się rządom nazistów i obrony „ojczyzny” z bronią w ręku. Funkcjonariusze więzienni i obozowi często stosowali tortury, aby nakłonić Świadków do złożenia podpisu. Przeważająca większość z nich nie odstępowała od swoich przekonań. Według historyka Detlefa Garbego „niezwykle mała liczba” Świadków wyrzekła się swojej wiary.
Geneviève de Gaulle, bratanica generała Charles’a de Gaulle’a i członkini francuskiego ruchu oporu, poznała więźniarki Świadków podczas pobytu w obozie koncentracyjnym Ravensbrück. Opowiada: „Podziwiałam je bardzo, bo przecież w każdej chwili mogły stamtąd wyjechać, gdyby tylko podpisały oświadczenie o wyrzeczeniu się wiary. Te kobiety, które wydawały się tak słabe i wyczerpane, ostatecznie okazały się mocniejsze od esesmanów dysponujących siłą i wszelkimi środkami. (…) [Świadkowie Jehowy] mieli własną siłę, a ich woli nikt nie mógł złamać”. Ci pokorni, wierni wyznawcy okazali się zwycięzcami, a nie tylko ofiarami. Wspólnota Świadków przetrwała Holokaust i nadal rozwija się dziesiątki lat po upadku reżimu nazistowskiego.
Porażka nazistowskiego nacisku w przypadku Świadków Jehowy kontrastuje z powszechnym społecznym podporządkowaniem się nazistowskim celom przed i w trakcie Holokaustu. Pozbawiony przemocy sprzeciw zwykłych ludzi wobec rasizmu, skrajnego nacjonalizmu i przemocy zasługuje na refleksję w tym Międzynarodowym Dniu Pamięci o Ofiarach Holokaustu.
