Miejsce pamięci o Żołnierzach Wyklętych (Czyste, gm. Dobra)

Już niedługo, bo 1 marca obchodzić będziemy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, żołnierzy polskiego, powojennego podziemia antykomunistycznego. Żołnierzy zaciekle walczących o wolność i niepodległość, której wielu z nich nie dane było doczekać.

W powiecie tureckim w miejscowości Czyste (gm. Dobra) znajduje się krzyż oraz tablica, upamiętniająca niezłomnych żołnierzy z oddziału „Groźnego”. Działali na terenie powiatu tureckiego w latach 1945/1946. Uroczyste odsłonięcie tablicy nastąpiło w październiku 2010 roku.  W roku 2015 stanęła kapliczka św. Huberta – patrona myśliwych, ufundowana przez Koło Łowieckie „Szarak” z Dobrej.

Miejsce pamięci znajduję się na terenie, na którym niegdyś istniało gospodarstwo pana Władysława Opali. Stało się ono ostatnim schronem dla siedmiu żołnierzy, w tym samego dowódcy „Groźnego”. Partyzanci w kilka dnia po bitwie pod Prażuchami (5 marca 1946 r.) udali się, po wstępnym rozpoznaniu terenu, do gospodarstwa w Czystym. Wśród siedmiu żołnierzy był ciężko ranny w prawe płuco dowódca Eugeniusz Kokolski ps. „Groźny”. Rankiem 14 marca 1946 roku gospodarstwo zostało otoczone m.in. przez  funkcjonariuszy NKWD. Żołnierze nie widząc szans na obronę ani ucieczkę poddali się. W  piwnicy budynku pozostał jedynie „Groźny”, który nie chcąc się poddać strzelił sobie w głowę. Nieprzytomnego, chociaż żyjącego jeszcze dowódcę wywleczono z domu i przewieziono  do Urzędu Bezpieczeństwa w Turku, gdzie zmarł kilka godzin później.

Niewiele powiedzieć można o wcześniejszych losach Eugeniusza Kokolskiego. W maju 1945 roku wraz ze Stanisławem Budą „Orłem” założył kilkunastoosobową grupę pod nazwą „Niepodległość”. Stanął na jej czele przyjmując pseudonim „Groźny”. Działania oddziału skupiały się najczęściej na rozbrajaniu posterunków Milicji Obywatelskiej oraz na wygłaszaniu przemówień antykomunistycznych. 11 listopada 1945 roku miała miejsce największa akcja oddziału. Było to  rozbrojenie posterunku MO w Dobrej, zajęcie miasta oraz wygłoszenie mowy do zebranych osób o bliskim upadku władzy komunistycznej. Oddział skupiał blisko 200 umundurowanych żołnierzy, podzielonych na kilka mniejszych grup. W celu zlikwidowania oddziału w 1946 roku na teren naszego powiatu przerzucone zostały dodatkowe jednostki Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Schwytanych podczas obławy w Czystym członków oddziału rozstrzelano. Ich ciał jak i ciała „Groźnego” nie udało się odnaleźć.

Temat „Groźnego” do dzisiaj budzi wiele kontrowersji. Opinie społeczne są podzielone. Mimo, że nie wszyscy  Żołnierze Wyklęci byli kryształowego charakteru, ich celem była walka o wolny kraj, a za taką postawę należy im się najwyższy szacunek.

Paulina Gąsiorek